Ben Endülüs'ün Emeviler zamanında fethedildiğini sanıyordum.  Fakat bugün okuduğum bir kaynakta farklı bir rivayet var, dikkatimi çekti buraya alıyorum: İspanya’nın (Endülüs) Müslümanlar tarafından fethedilmesi (92-95/711-714), İslâm tarihinin ilk yüzyılında meydana gelen en önemli siyâsîaskerî olaylarından birisidir. İspanya, jeopolitik konumu, Müslümanların Kuzey Afrika’dan Avrupa’ya önemli geçiş noktalarından biri olması, verimli topraklara sahip olması vb. özellikler sebebiyle önemli bir ülkedir.

Endülüs’ün fethi sırasında meydana gelen bazı olaylar ve fetih sonrasındaki birtakım tarihî olaylarla ilgili olarak Mağrib ve Endülüs tarihi hakkında hazırlanmış kaynak ve araştırmalarda detaylı bilgiler bulmak mümkünken, Halîfe b. Hayyât (V.240/854), Ya’kûbî (V. 292/904), Taberî (V. 310/922), Mes’ûdî (V. 346/957) vb. ilk dönem İslâm tarihi kaynaklarında çok az bilgi bulunmaktadır. Endülüs’ün fethiyle ilgili detaylı bilgi veren kaynak ve araştırmaların bir kısmında fetih öncesi ve sonrasında meydana gelen bazı olaylar hakkında birbirinden farklı, ihtilâflı nakillere ve görüşlere rastlamak mümkündür.

Tarihçiler çoğunlukla Endülüs’ün 92/711 yılında fethedildiğini kabul ederler. Ancak Taberî ve az sayıdaki diğer bazı tarihçilerin naklettikleri bir rivâyete dayanarak Endülüs’ün fethini Hz. Osman’ın hilâfetine kadar götürenler de olmuştur. Örneğin merhûm Muhammed Hamîdullah bu konuyla ilgili bir makalesinde1 Endülüs’ün fethinin Emevîler döneminde değil, Râşid halifelerden birisi olan Hz. Osman zamanında gerçekleştiğini öne sürmüştür.

M. Hamîdullah konuyla ilgili makalesinde özetle şu görüşlere yer vermektedir: “Halk arasında İspanya’nın fethinin 92/711 yılında Emevî halifesi Abdülmelik b. Mervân zamanında olduğu görüşü yaygındır. Buna göre Târık b. Ziyâd ve Mûsâ b. Nusayr bu fetih işini gerçekleştirmişlerdir. Halbuki, Müslüman askerler, Endülüs’e bu tarihten uzun bir zaman önce 27/647-648 yılında girmişlerdir. Bu askerler oradan ayrılmayarak ikâmet etmişler ve Târık Endülüs’e gelinceye kadar oradan çıkmamışlardır.”

M. Hamîdullah’a göre Endülüs’ün fethi 27/647-648 yılında olmuştur. Ancak sıradan insanların çoğu bunu bilmezler. Müslümanlar bu olayı unuttular. Bu sebeple bunu onlara tekrar hatırlatmak, konuyla ilgili vesîkaları ve gerekli olan delilleri nakletmek gerekir. M. Hamîdullah bundan sonra “Hz. Osman Zamanında Endülüs’ün Fethi” başlığı altında bu konuyla ilgili Taberî’nin Târîh, İbnü’l-Esîr’in el-Kâmil fi’t-Târîh,Ebu’l-Fidâ’nın Târîh, Zehebî’nin Târîhu’l-İslâm, İbn Kesîr’in el-Bidâye ve’n-Nihâye adlı eserlerindeki rivâyetlerini delil olarak maddeler halinde sıralamaktadır.

M. Hamîdullah, makalesinin sonunda zikrettiği bu nakillerin, Endülüs ve Avrupa’nın bir kısmının Müslümanlar tarafından Hz. Osman zamanında 27/647-648 yılında fethedildiği konusunda İslâm tarihçileri arasında görüş birliği olduğunu gösterdiğini söylemektedir. Ona göre oraya giden Müslümanlar Endülüs’te Târık’ın ordusu gelip fetih tamamlanıncaya kadar orada kalmışlardır. M. Hamîdullah, makalenin başlığında ve bazı yerlerinde “Hz. Osman zamanında Endülüs’ün fethi”, makalesinin sonundaki değerlendirme cümlesinde ise “Hz. Osman zamanında Endülüs ve Avrupa’nın bir kısmının fethi” ifadesini kullanmıştır.

kaynak: "ENDÜLÜS’ÜN FETİH SÜRECİYLE İLGİLİ FARKLI GÖRÜŞLERE ELEŞTİREL BİR YAKLAŞIM, İsmail Hakkı ATÇEKEN Doç. Dr., S. Ü. İlahiyat Fakültesi" adlı makalenin bir bölümüdür.

Anahtar Kelimeler: Tarih, Dört Halife Zamanında Fetihler, Endülüs Devleti Tarihi, Endülüs Kültür ve Medeniyeti, Endülüsün İslama Katılması, Endülüsün Müslümanlarca Fethi, Hz Osman Zamanında Fetihler

mutevaggil , 24/12/2009-20:06 Facebook'ta Paylas