istanbulun fethi

Fatih'in İstanbul Kapılarından Girişi (Tablo: Fausto Zonaro)

Bir başka listeyle yeniden karşınızdayız. Bu kez islam âlemini derinden etkileyen ve her biri, islam tarihinde birer kilometre taşı olan olayları tanıyalım. Aşağıda sıralanan olayların çoğu islam dünyasıyla birlikte dünyanın da seyrini az çok etkilemiştir.

Listemizi hazırlarken yine asrısaadet, hulefa-i raşidin, tabiun ve tebe-i tabiun dönemlerini değerlendirme dışı tutalım dedik fakat ilk iki olayın gerçekleştiği sıralarda tebe-i tabiundan insan yaşamış olması da muhtemeldir. Sık sık tebe-i tabiun diyoruz, bilmeyenler için söyleyelim bu terim, Peygamber efendimiz (s.a.v) zamanında yaşamış ve onun sohbetinde bulunmuş kimseleri (sahabeyi) gören kişileri (tabiun) gören kişilere denir. Hiyerarşi bu şekildedir: Sahabe, tabiun, tebe-i tabiun.

Yazımıza bir ön giriş yaptıktan sonra listemize dönerek islam dünyasında vuku bulan en önemli olayları kronolojik olarak yorumlayalım:


1.Talas Savaşı (751):

Talas Muharebesinin islam tarihine doğrudan etki etmiş iki özelliği vardır. Bunlardan ilki Çin ile Abbasi Devleti arasında yapılan bu savaşın sonucunda matbaa ve kâğıdın islam âlemiyle tanışmasıdır ki islam dünyasının bilimsel alanda sıçrama yapmasını sağlayacak önemli bir gelişmedir. Bir diğeri ise Abbasi ile Karluk Türklerinin ittifak etmesiyle, Türk soyunun Müslümanlıkla tanışmasıdır ki bu da Karahanlılar, Gazneliler, Selçuklular ve Osmanlılar gibi islam âlemine sancaktarlık yapacak bir çok Türk-İslam devletinin doğuşuna sebep olmuştur.


2. İspanya’nın fethi ve Endülüs Emevi devletinin kurulması (711-756):

Tarık bin Ziyad komutasındaki İslam Ordusunun Cebelitarık’tan karaya çıkarak Vizigotları yenilgiye uğratması ve ispanya kentlerini fethetmesi (711) sonra da burada bir islam devleti kurulması (756) şüphesiz ki yeni bir dönemin başladığını bildiriyordu dünyaya. Endülüslüler, bir yandan ispanyayı imar edip avrupa’ya islam sanatı ve mimarisini tanıtırken bir yandan da İbni Rüşt, İbni Haldun, İbni Arabî ve daha birçok bilgin yetiştirerek ilim literatürüne müthiş katkılarda bulunmuştur.


3. Beyt’ül Hikme’nin kurulması (813–833):

Bağdat’ta, Abbasi halifesi Harun Reşit tarafından kurulan ve oğlu El Memun tarafından geliştirilen kütüphane ve bir çeviri merkezi olarak hizmet eden Beyt’ül Hikme, İslam’ın ilimde altın çağını yaşamasına neden olacak çarkı çeviren ilk hareket sayılabilir. Eski yunan kaynaklarının çevrilmesiyle başlayan bu ilmi hareket, bilim adamı yetiştirme ve bilimsel çalışmalar yapılmasıyla devam etmiştir. Zamanın en büyük kütüphanesine de burada oluşturulmuştur.


4. Malazgirt Meydan Muharebesi (1071):

İlköğretim ve Lise tarih kitaplarından “Anadolu’nun Kapıları Türklere açıldı,” diye ezberletilen Malazgirt Savaşı Alparslan’ın Bizans’a karşı mutlak bir zaferi ile bitince Anadolu topraklarında oluşan otorite boşluğundan faydalanan Türk beylikleri, buraya fethe başlayarak Anadolu topraklarına yerleşti. Bu muhim olay, listemizde de yer alan başka iki büyük olayı daha doğuracaktı. Haçlı seferleri ve Osmanlı Devleti’nin Kurulması.


5. Haçlı Seferleri (1095 – 1270):

Papa’nın kararıyla Katolik dünya’nın islam’ın fethettiği topraklarda yeniden siyasi ve askeri egemenliği elde etmek amacıyla giriştikleri ve iki yüzyıla yayılan taarruz hareketleridir. Batı dünyasının, gittikçe zenginleşen ve gelişen islam dünyası’nın hızına bir dur demek istemeleri amacıyla girişen bu hareketlerin geneli başarısız olsa da İslam dünya’sının gelişmesini etkilemediğini söyleyemeyiz. Üstelik daha önemlisi, haçlı seferleri ile karanlık çağını yaşayan Batı, “medeniyet” görmüş ve bu da Rönesans için bir alt yapı olmuştur.


6. Moğol İstilası (1258):

Moğolların dünyayı istila süreci yüz yıllık bir süreye dayanmaktadır. Fakat bu bir gerçek ki islam dünyasına en büyük etkisi Bağdat’ın İstilasıyla olmuştur. Hülagu’nun Bağdat’a girip, zamanın en büyük medeniyetini yok etmesi, kitapları yakması, ilim merkezlerini yıktırması, yüz binlerce insanı öldürmesi tarihin en yüz karası olayları arasında yerini almıştır. İlmi gelişme ve genişleme durmuş, islam dünyası her yönden bir durgunluk ve şok sürecine girmiştir.


7. Osmanlı Devleti’nin Kurulması (1299):

Dünya Tarihinin en çok yaşayan ikinci devleti Osmanlı Devleti, Söğüt ve Domaniç civarında çadırlarını kurarken herhalde içlerinden kimsenin aklından islam dünyasının bayraktarlığını 700 sene boyunca yapacağını geçmiyordu. Bu küçük oba, İslam’ın gelişmesine, genişlemesine ve zenginleşmesine çok büyük katkı yapmış ve İslam’ın evrensel bir din olmasını sağlamıştı. Osmanlı, yapılan fetihlerle hoşgörü çerçevesi içinde 72 milletten insanı barış içinde yaşamasına vesile olmuştur.


8. İstanbul’un fethi (1453):

Konstantinopolis’in düşmesi ya da oryantalist perspektiften bakılınca görünen ismiyle Doğu Roma İmparatorluğunun yıkılması. Hakkında fazla yoruma gerek yok. Dengelerin değişmesine, taşların yerinden oynamasına neden olan, bir çağı kapatıp diğer çağı açan bir olay. Bu olaydan sonra hırslanan, Rönesans arifesindeki Hıristiyan Dünyası’nın şöyle bir silkelenip kendisine gelmesini sağlaması ise olayın belki de öngörülemeyen tek yönüydü.


9. Fransız İhtilali ve Ulus Devlet Anlayışının yayılması (1789 ve sonrası):

Fransız ihtilali’nin Avrupa’yı etkisi aldığı ve sonraki yıllarda milliyetçiliğin yükselen trend olduğu dönemde batı dünyası neyse de islam dünyasının bundan bu kadar etkileneceğini acaba kimse düşünüyor muydu? Maalesef hoşgörüyle yönetilmiş Balkanlar ve her nedense ihaneti seçmiş Arap dünyası zamanın İslam Şemsiyesi görevini üstlenmiş Osmanlı’ya sırtını dönmüş ve birer birer bağımsızlık mücadelesine girişmişlerdir. Batı tarafından galeyana getirilen ve bağımsız olan bu devletlerin oluşmasıyla islam dünyasını oluşturan devletler çil yavrusu gibi dağılmıştır.


10. Sanayi Devrimi ve Emperyalizmin Doğuşu (19.yy):

İslam dünyası (Osmanlı Devleti, Ortadoğu) ihtilalden çıkan ulus devlet ve milliyetçilik akımlarıyla uğraşırken Batı dünyası da sanayi devrimini gerçekleştiriyordu. Artık insan gücü yerini makineye bırakıyor. Makineleşme üretimi artırıyor, artan üretim hammadde ihtiyacını gündeme getiriyordu. Bunun sonucunda sömürgecilik yarışı başlıyor. Sömürgecilikte zaten fiilen sona ermiş İslam dünyasının üstüne atılan toprak oluyordu. Sömürülecek yerler, hammaddeye (örn. petrol) ve bereketli topraklara sahip olan Müslümanların yaşadığı yerlerdi.

Anahtar Kelimeler: İslam Araştırmaları, beytül hikmenin kuruluşu, büyük islam olayları, endülüs emevi devleti, islami olaylar, islamic breakpoints, ispanyanın fethi, istanbulun fethi, osmanlı devletinin kuruluşu, sanayi devriminin sonuçları, talas savaşı, Top 10 Listesi

mutevaggil , 22/03/2009-09:47 Facebook'ta Paylas