Hikâyecilik ya da hikâye anlatımı İslam’dan önce de bütün toplumlarda varlığını sürdüren bir olguydu. İslam dini ile birlikte hikayecilik daha da kıymete bindi. Özellikle kısa hikayecilik, İslam’la birlikte zirveye çıktı.

Her ne kadar hikayeler, dinde kıssa ya da menkıbe diye geçse de dini eğitimde büyük rol oynamıştır. Çünkü Yüce Allah kuran-ı Kerimde çeşitli hikâyelerle dikkatleri üzerine çekme yöntemini kullanmıştır. İşte bu yüzden, İslam âlimleri tebliğ, tergib ve terhib de hikâyeciliğe büyük önem vermişlerdir.

İmam Gazali’nin İhya u ulumiddin eserinden tutun da İbni Sina’nın Hayy bin Yakzan’ına (kimisinde kısa hikâyelerle kimisinde de baştanbaşa tek bir hikâyeyle) kadar, anlatılmak istenen konularda halkı aydınlatmayı hikâye ile anlatılmaya çalışılmıştır. Mevlana Celaleddin Rumi’nin Mesnevi’si, Şirazi Dadi’nin Bostan ve Gülüstanı, Feridüddin Attar’ın Mantık’ut Tayr’ı vs… İslam dünyasında hikayeciliğin ne kadar köklü olduğunun bir göstergesi değil midir?

Pekala, Bütün bu hikâyelerin, İslam ve tasavvuf eksenli, din eğitimi için yazıldığı, dolayısıyla İslam dünyasında hikâyelerin çok dar bir alanla sınırlandırıldığı tezi savunulamaz mı? Bence hayır, Çünkü Leyla ile Mecnun, Kerem ile Aslı, Yusuf ile Züleyha, Arzu ile Kamber… Birkaç şair tarafından anlatıla gelen aşk hikâyeleri değil midir?

Bin bir Gece Masalları, aşk, şevk, müzik, eğlence, zevk ve sefa hikâyelerinden oluşmuyor mu? Ha keza, Muhammed Bin Diyab El-Etlidi’nin İlamu’n Nas bima Vaka’a l’il Beramiketi ma’a Beni’l Abbas adlı beş yüz sayfalık eseri de yine bir hikâye kitabıdır.

Müellif bu eserinde Hz Ömer, Abbasiler, Bermekiler, Memun ve mezhep imamları (Şafi ve Hanbeli) hakkında hikayelerle karşımıza çıkar. Yukarıda geçen İbni Sina’nın Hayy bin Yakzan adlı eseri ise tam bir hikâye kitabı özelliği taşımaktadır ki, Daniel Defoe’nun Robinson Crusoe adlı ünlü hikayesine ilham kaynağı olduğu söylenmektedir. İbni Sina felsefi içerikli bu kitabında bir insanın tek başına, kılavuz, mürşit, peygamber vs… olmaksızın doğruyu (Allah’ı) bulup bulamayacağı irdeler.

 

Devam edecek…

Anahtar Kelimeler: İslam Araştırmaları, islam hikayeciliği, islamda hikayeler

mustasim billah , 05/06/2008-19:26 Facebook'ta Paylas