İslami ilimler dendiği zaman çoğu insanın aklına Tefsir ilmi gelmektedir. Tefsir, lugatte kapalı bir şeyi açmak, tahlil yapmak manalarına geliyor. İlim olarak ise Tefsir, Kuran'ın ayetlerini açıklayan, yorumlayan bir ilim dalıdır. Tefsir ilmiyle alakalı olarak daha önce bu sitede bir yazı yazmıştım. Dileyenler buradan okuyabilirler.

Bu yazıdaysa Tefsir İlminin meyvaları olan bazı tefsir eserlerini kısaca tanıyacağız. Bilindiği üzere, asrı saadetten bu yana onlarca müfessir, yüzlerce ciltlik tefsirler hazırlamışlardır.

Biz burada, hemen hepsi birer mihenk taşı olan ve ehil kişilerce alanında şaheser sayılan ve her biri klasik olan sekiz adet tefsir eserini veriyoruz. Yazımızda, 18yy.dan sonra yazılan tefsirleri değerlendirme dışı tuttuk.

Listeye geçmezden evvel, son bir not: Tefsirler, kronolojik sıralamaya göre dizilmiştir. Buyurun:


8. Camiül Beyan Fi Tefsiril Kur´an

Kısaca Taberi Tefsiri de denen bu eser, ünlü tarihçi ve islam alimi İmam Taberi (Muhammed bin Cerir ö. 923) Tarafından kaleme alınmıştır. Bu eserin önemi tarihte ilk Kuran tefsiri kabul edilmesidir. Bir rivayet tefsiri olup İbn Abbas, Said bin Cüneyt, Mücahid, Katade, Hasan Basri, İkrime ve Dehhak gibi sahabi ve tabiinden bir çok nakil vardır. Bu eser, sonradan yazılan bir çok tefsire ana kaynaklık yapmıştır.


7. El keşşaf an hakâikı’t-tenzil ve uyûni’l-ekâvîl fı vücühi’t-te’vîl

Daha bilinen ve kısa adıyla El Keşşaf, Ünlü dilbilimci, edebiyatçı ve islam alimi Zemahşeri'nin (ö.1143) eseridir. Tefsiri meşhur kılan, hakkında onlarca şerh, haşiye,talika,reddiye vs... yazılmış olmasıdır. Bunda en büyük rol, müellifin mütezili ekolü benimsemiş olması gerektir. Eser, Kuran-ı dil ve belağat olarak genişçe ele alır. Bu bakımdan müellifin mütezili olması, ehli sünnet reyi tarafından yer yer görmezden gelinip bu eserden belagat ve icaz için çokca istifade edilmiştir.


6. Mefatih'ul Gayb (Tefsir-i Kebir)

Rey'li müfessir Fahreddin Razi (ö.1209) tarafından kaleme alınmış eser, rivayet ve dirayeti birleştiren ilk eserlerdendir. Tefsirde, ilmi meseleler, hikmetler, terbiye, belagat nükteleri, arapça dilbilgisi kaidelerinden istifade edilerek terkıblerden elde edilen neticeler manaların teselsülü ve kelâmı meseleler yer alır. Razi, Kuran ayetlerini, yine Allah'ın kendi kelamıyla (diğer ayet ve hadisler) açıklamayı kendine vazife edinmiştir.


5. el-Câmi'li-Ahkâmi'l-Kur'ân

Kutubalı İslam bilgini, ibn Farh el Kurtubi'nin (ö.1273) bu çalışması bir ahkam tefsiridir.Kurtubî, rivayete ağırlık verirken tefsirine giriştiği âyetin açıklaması ile ilgili hadis bulmuşsa bununla yetinmiş, hadis bulamadığı takdirde Sahabe, Tabiun ve daha sonra gelen âlimlerin görüşlerine yer vermiştir. Tefsirde en çok Ebu Bekr er-Râzi el-Cassâs (ö.981), İlkiyâ el-Herrâsi (ö.1110) ve Ebu Bekr İbnu'l-Arabi (ö.1148)'nin Ahkâmu'l-Kur'ân'larından istifade etmiştir.


4. Envârü't-Tenzîl ve Esrâru't Te'vil

Kadı Beyzavi (aslı dat harfliyle, Beydavi ö.1285) adlı müfessirin bu eseri, rivayet ve dirayeti beraber yürütür. Envaru't-Tenzil'in başlıca kaynakları arasında Rağıb el-İsfehanî'nin el-Müfredat'ı, Zemahşerî'nin  el-Keşşaf'ı ve Fahreddin er-Razî'nin Mefatihu'l-Ğayb'ı yer alır. Fıkıhta Şâfiî, akaidde Eş'arî mezhebine göre te'lif edilmiştir. Osmanlı medreselerinde yıllarca ders kitabı olarak okutulmuş olması eserin değerini gösterir.


3. Tefsîr'ül-Kur'ân-Azim

Ünlü tarih, fıkıh, hadis bilgini ve müfessir İbn Kesir El Dİmaşk'ın (ö.1373) eseridir. Rivayet tefsirlerinin en ünlülerinden olan bu eser için İmam Suyutî şöyle demiştir: "Onun çizgisinde ona benzer hiçbir kitap te'lif edilmemiştir." Eserde, müellif dirayet tefsirlerinden alıntılar da kullanıp kendi görüşlerini de açıklamıştır. Ayetlerin açıklanmasında hadislerin bütük yeri vardır. Türkçe baskısı, Hadislerle Kuran Tefsiri diye geçmektedir.


2. İrşad ül-akli s selim ila mezayel kuran il kerim

Osmanlı fıkıh alimi ve müfessiri Ebussuûd Efendi'nin (ö.1574) eseridir. Tefsîrde, tefsîr ilminin en önemli unsurlarından birisi olan Kur’ân’ın Kur’ân ile tefsîri, Kur’ân’ın hadislerle tefsîri, sebeb-i nüzûl, nesh, kıssalar, fıkıh, kelâm, lügat, nahiv, kırâat, isrâiliyyât, muhkem ve müteşâbih, şiirle istişhâd, belâgat, i’câz, ayetler arasındaki münâsebet ve insicâm gibi hususları takip ederek tefsîrini meydana getirmiştir. Lugavi Tefsirlerdendir.


1. Ruh'ul Beyan fi Tefsir'il Kuran

Büyük Osmanlı Alimlerinden İsmail Hakkı Bursevi (ö.1725) tarafından telif edilmiş eser, tasavvufi tefsir özelliğini taşır. 23 yıl boyunca camide verdiği vaazların kağıtta vucüd bulmuş hali olan tefsirde ayetler, yine ayetler ve hadislerle açıklanmasının yanısıra, tefsir, ariflerin menkıbeleri ve şiirlerle de desteklenmiştir. Arapça olarak kaleme alınmış eser, dirayet tefsirlerinden alıntılarla da beslenmiştir.

Yararlanılan/ Aytıntılı bilgi içeren kaynaklar:

kaynak1
kaynak2
kaynak3
kaynak4
kaynak5
kaynak6
kaynak7

Anahtar Kelimeler: İslam Araştırmaları, Kitap, Ahkam Tefsirleri, Beyzavi Kimdir, Büyük Tefsirler, El Camiul Beyan, En Önemli Tefsirler, Eski Tefsirler, Hadis Tefsirleri, İbn Kesir Hayatı ve Eserleri, Lugavi Tefsirler, Ömer Nasuh Bilmen Kimdir, Tasavvufi Tefsirler, Tefsir İlmi Nedir, Tefsir Klasikleri

mutevaggil , 26/09/2009-20:27 Facebook'ta Paylas